Đầu tư gì với 100 triệu?
100 triệu là số tiền đủ lớn để cần suy nghĩ, nhưng chưa đủ để chia ra nhiều nơi. Điều đó khiến lựa chọn đầu tiên quan trọng hơn bình thường.
Trước khi chọn kênh, hãy trả lời ba câu: bao giờ bạn cần lại số tiền này, bạn chịu được mức lỗ tối đa bao nhiêu, và bạn có thời gian theo dõi nó hàng tuần không. Ba câu trả lời này loại bỏ phần lớn phương án nhanh hơn bất kỳ bảng so sánh nào.
Sáu kênh phổ biến, nhìn cạnh nhau
| Kênh | Rủi ro mất vốn | Thanh khoản | Cần theo dõi |
|---|---|---|---|
| Gửi tiết kiệm | Gần như không | Cao (rút trước hạn mất lãi) | Không |
| Trái phiếu chính phủ / quỹ trái phiếu | Thấp | Trung bình | Ít |
| Quỹ mở, quỹ chỉ số | Trung bình | Trung bình (T+2 đến T+3) | Ít |
| Vàng | Trung bình | Cao | Ít |
| Cổ phiếu tự chọn | Cao | Cao | Nhiều |
| Kinh doanh nhỏ | Rất cao | Rất thấp | Toàn thời gian |
Bảng này không nói kênh nào tốt hơn. Nó nói mỗi kênh đòi hỏi gì ở bạn. Người bận rộn chọn cổ phiếu tự chọn thường thua không phải vì chọn sai mã, mà vì không có thời gian theo dõi khi tình hình thay đổi.
Với 100 triệu, đa dạng hóa đến đâu là đủ
Chia 100 triệu thành mười phần mỗi phần 10 triệu nghe có vẻ an toàn, nhưng thực tế thì ngược lại: phí giao dịch ăn mất tỷ trọng lớn, và bạn không thể theo dõi mười thứ cùng lúc.
Với quy mô này, hai đến ba kênh là hợp lý. Ví dụ một phần để dành khẩn cấp gửi tiết kiệm, phần còn lại vào một quỹ chỉ số. Đơn giản hơn thường cho kết quả tốt hơn phức tạp.
Trước khi đầu tư bất cứ đồng nào, hãy có quỹ dự phòng bằng 3–6 tháng chi tiêu nằm ở nơi rút được ngay. Thiếu nó, bạn sẽ buộc phải bán tài sản đúng lúc giá xấu nhất — khi có việc gấp.
Cách tính lợi nhuận kỳ vọng cho đúng
Con số quảng cáo thường là lợi nhuận gộp trong năm tốt nhất. Cái bạn nhận là lợi nhuận ròng trung bình qua nhiều năm, sau khi trừ phí quản lý, phí giao dịch, thuế và lạm phát.
- Lấy lợi nhuận danh nghĩa của kênh.
- Trừ toàn bộ phí — với quỹ mở, phí quản lý thường chiếm 1–2%/năm.
- Trừ thuế theo quy định hiện hành với từng loại thu nhập.
- Trừ lạm phát để ra lợi nhuận thực. Đây mới là sức mua tăng thêm.
Một kênh trả 8% trong khi lạm phát 4% chỉ cho bạn 4% thật. Nhiều người so sánh 8% với 0% và kết luận sai từ bước đầu tiên.
Dấu hiệu cần tránh xa
- Cam kết lợi nhuận cố định cao. Không có kênh hợp pháp nào vừa an toàn vừa trả 30–40%/năm. Lợi nhuận cao luôn đi kèm rủi ro cao — đó là quy luật, không phải ngoại lệ.
- Trả lãi cho người cũ bằng tiền người mới. Mô hình này sụp khi dòng tiền mới chậm lại, và người vào sau mất trắng.
- Ép quyết định nhanh. «Chỉ còn hôm nay», «suất cuối cùng» — áp lực thời gian tồn tại để bạn không kịp kiểm tra.
- Không có giấy phép tra cứu được. Công ty phải nêu rõ pháp nhân và số giấy phép, và bạn phải tra được số đó trong sổ đăng ký công khai.
Vụ việc của một công ty bất động sản huy động hơn 9.000 tỷ đồng từ khoảng 26.000 người là ví dụ gần nhất cho cả bốn dấu hiệu trên — chi tiết trong bài về vụ án Nhật Nam.